استفاده از شیر آنتیبیوتیکی گله برای گوساله – سود یا ضرر اقتصادی؟
استفاده از شیر آنتیبیوتیکی گله برای گوساله ، از قرن بیستم تاکنون، آنتیبیوتیکها مؤثرترین درمانهای پزشکی بوده اند.
اگرچه استفاده بیش از حد از آنها باعث مشکلات متعددی میشود که از آن جمله میتوان به دستکاری میکروبهای رودهای و همچنین مقاومت آنتیبیوتیکی نام برد.
مطالعات نشان میدهند که استفاده از آنتیبیوتیک در زمان نوزادی، باعث تشدید آلرژی و چاقی در کودکان در حال رشد میشود که ارتباط تنگاتنگ با تغییر در جمعیت میکروبی روده دارد.
این عوارض باعث توجه بیشتر به این چالش شده است که آیا از شیر آنتیبیوتیکدار استفاده شود یا خیر؟
آنتیبیوتیکها معمولاً برای درمان ورم پستان، بیماریهای تولیدمثلی و بیماریهای سم در گلههای شیری به کار گرفته میشوند.
آنتیبیوتیکها داخل ورید یا عضله تزریق میشوند و بعداً مقادیر کمی از آنها در شیر یافت میشوند.
پنیسیلین جی میتواند در شیر تا ۹ روز بعد از تزریق در شیر تشخیص داده شود و ۲۰ درصد نمونههای شیر تا ۶ روز بعد از استفاده در التهابات پستانی در شیر یافت میشود.
شیر حاوی آنتیبیوتیک همراه شیر دوره انتقال از آغوز و شیر گاوهای مبتلا به ورم پستان که SCC بالایی دارند، شیر دورریختنی گاوداریها را تشکیل میدهند که امکان فروش ندارد.
شیر دورریختنی معمولاً به دلایلی اقتصادی برای تغذیه گوسالهها به کار گرفته میشود.
مطالعات بسیاری، نتایج یکسانی از مقاومت باکتریایی میکروبهای رودهای براثر استفاده از شیر دورریز گزارش کردهاند.
بعضی مطالعات گزارش کردهاند که گوسالههای تغذیهشده با این شیرها، وزن گیری بیشتری نسبت به آنها که از شیر سالم مصرف کردهاند داشتهاند ،درحالیکه بعضی دیگر تفاوتی از افزایش وزن در ارتباط با منبع شیر مورداستفاده نیافتهاند.
بعضی افزایش وزن در گروه مصرفکننده شیر دورریز را ناشی از غلظت بالاتر مواد مغذی در شیر دورریز و بعضی دیگر آن را به دلیل حضور آنتیبیوتیکها دانستهاند.
اگرچه مقدار مواد مغذی و آنتیبیوتیکها در مطالعات مختلف متفاوت بوده اند و به همین دلیل نمیتوان مشخص کرد که تفاوت در نتایج مربوط به کدام عامل تغییر بوده است.
در مطالعه انجامشده در توسط محققین چینی در سال ۲۰۱۹، ۲۰ گوساله تا روز ۳۵ زندگی با یکی از دو نوع شیر ۱) شیر سالم و قابلفروش (شاهد) ۲) شیر دورریز حاوی ۴ نوع آنتیبیوتیک (ANT) تغذیه شدند.
نتایج نشان داده است که گوسالهها فارغ از اینکه کدام شیر را مصرف کرده بودند، مقادیر مشابه استارتر مصرف کردند، وزن بدنشان متفاوت نبود.
ارتفاع جدوگاه از زمین یکسان بود، طول بدن یکسان بود، دور سینه تفاوتی نداشت و همچنین افزایش وزن روزانه برای هر دو گروه یکسان بود.
تعداد دفعات بروز اسهال در گوسالههای گروه شاهد در هفته ۴ آزمایش بیش از گروه مصرفکننده شیر آنتیبیوتیکی بوده ولی در هیچ هفته دیگری هیچ تفاوتی مشاهده نشد.
pH شکمبه، اسیدهای چرب فرار شکمبه و نیتروژن آمونیاکی در مایع شکمبه هر دو گروه یکسان بود .
بهجز غلظت استیک اسید که در گروه مصرفکننده شیر آنتیبیوتیکی بیشتر از گروه شاهد بوده است. بهاینترتیب تخمیر شکمبهای با سن گوسالهها تغییر کرده است.
اثر تقویتکنندگی روی رشد گوسالهها توسط آنتیبیوتیکها میتواند به دلیل تنظیم جمعیت میکروبی روده یا محدود کردن عملکرد دستگاه ایمنی برای ذخیره انرژی و تخصیص آن به رشد باشد.
هرچند، این اثر احتمالاً زمانی شاخص میشود که حیوانات مدیریت ضعیفی داشته باشند و مقادیر بسیار زیادی آنتیبیوتیک به آنها خورانده شده باشد.
در خصوص ویژگیهای بافتی و تخمیر شکمبهای، pH شکمبه متأثر از تعداد زیادی از عوامل بوده است.
از آن جمله میتوان به غلظت اسیدهای چرب فرار، نیتروژن آمونیاکی، ترشح بزاق و عبور مایع شکمبه اشاره کرد.
pH پایینتر میتواند رشد اپیتلیوم شکمبه را برای جذب اسیدهای چرب فرار تقویت کرده و توسعه شکمبه را تسریع کند.
نتیجه کلی :
بقایای آنتیبیوتیکها هیچ اثر معنیداری بر رشد گوسالهها نداشتهاند.
این مسئله میتواند بیان کند که بقایای آنتیبیوتیکها در شیر دورریز عاملی مؤثر بر سلامت گوسالهها نیستند.
بقایای آنتیبیوتیکها همچنین بر طول پاپیلای شکمبه گوسالهها در بعضی نواحی دیواره شکمبه اثر افزایشی داشته ولی توجیهی برای عدم یکپارچگی این اثر یافت نشد.
مترجم : خانم دکتر سمیه فتحی – تایید و ویرایش : مهندس محمد حسین مقیمی
آنتیبیوتیک موجود در شیر، یک فشار انتخابی (Selective Pressure) قوی بر جامعه باکتریایی روده اعمال میکند. در این غلظتهای پایین (تحت درمانی)، آنتیبیوتیک باکتریهای حساس را از بین نمیبرد، بلکه صرفاً رشد آنها را مهار میکند. در همین حال، باکتریهایی که به طور طبیعی دارای جهشهای تصادفی (در ژنهای مربوط به دیواره سلولی، پمپهای خروجی یا آنزیمهای غیرفعال کننده دارو) هستند، هیچ مزیت رقابتی ندارند. اما تحت فشار آنتیبیوتیک، این باکتریهای نادر مقاوم، به سرعت تکثیر یافته و جایگزین جمعیت حساس میشوند. از آنجایی که باکتریها میتوانند ژنهای مقاومت را با هم مبادله افقی کنند، این مقاومت به سرعت در جمعیت باکتریایی روده و سپس در محیط (از طریق مدفوع) گسترش مییابد. این فرآیند، یک مخزن مقاومت در خود گوساله و محیط گله ایجاد میکند.
این یک پارادوکس خطرناک است. دامدار ممکن است به اشتباه تصور کند آنتیبیوتیک شیر از اسهال پیشگیری میکند، اما در واقع شرایط را برای شیوع اسهال مقاوم فراهم میکند. فرض کنید گوسالهای به طور مزمن در معرض باقیمانده یک آنتیبیوتیک مانند تتراسایکلین در شیر قرار دارد. جامعه باکتریایی روده آن به تتراسایکلین مقاوم میشود. اگر بعدها همین گوساله به اسهال ناشی از E. coli مبتلا شود، احتمال اینکه سویه بیماریزا نیز (به دلیل اشتراک محیط) به تتراسایکلین مقاوم باشد، بسیار بالا است. بنابراین، هنگامی که دامپزشک همان آنتیبیوتیک رایج (تتراسایکلین) را برای درمان تجویز کند، درمان با شکست مواجه شده و گوساله ممکن است علیرغم درمان، تلف شود. این امر هزینههای درمان، تلفات و استفاده از آنتیبیوتیکهای قویتر (و گرانتر) را افزایش میدهد.
هر آنتیبیوتیک طیف اثر و پایداری متفاوتی دارد:
بتا-لاکتامها (پنیسیلین، سفالوسپورینها مانند سفتیوفور): عمدتاً بر باکتریهای گرم مثبت اثر میگذارند. این گروه شامل بسیاری از باکتریهای مفید و ضروری برای تخمیر در روده بزرگ (مانند لاکتوباسیلها و بیفیدوباکترها) هستند. تخریب این جامعه، هضم را مختل و محیط را برای کلونیزاسیون پاتوژنهای گرم منفی (مانند سالمونلا) مساعد میکند.
تتراسایکلینها: طیف اثر وسیعالطیف دارند و هم بر گرم مثبتها و هم گرم منفیها اثر میگذارند. این داروها بیشترین آسیب را به تنوع میکروبیومی وارد میکنند و میتوانند منجر به کلیسترییدیوم دیفیسیل (یک پاتوژن فرصتطلب خطرناک) شوند.
مصرف مداوم و غیرهدفمند این داروها از طریق شیر، یک حمله گسترده و غیراختصاصی به میکروبیوم در حال شکلگیری گوساله است.
باقیمانده داروها فقط در شیر نیستند، بلکه اگر گوساله تا سن کشتار با این شیر تغذیه شود، ممکن است در بافتهای گوشت آن نیز رسوب کنند. این یک تخلف بهداشتی است:
خطر برای مصرف کننده: ممکن است در مصرفکننده حساس، واکنشهای آلرژیک ایجاد کند.
رد لاشه در کشتارگاه: کشتارگاهها نمونههایی از بافت (معمولاً کلیه یا چربی) را برای سنجش باقیمانده آنتیبیوتیکها آزمایش میکنند. در صورت مثبت بودن، کل لاشه ضبط و معدوم میشود.
جریمههای سنگین و تعلیق پروانه: این عمل میتواند منجر به جریمههای مالی شدید، تعلیق پروانه بهرهبرداری و آسیب جدی به اعتبار دامدار شود. ضرر اقتصادی ناشی از یک بار رد لاشه، به مراتب بیشتر از "صرفهجویی" ناشی از استفاده از شیر دورریز در طول عمر گوساله است.
خیر، به طور قطعی و برای همه آنتیبیوتیکها اینطور نیست. پایداری آنتیبیوتیکها در برابر حرارت و اسید متفاوت است.
پاستوریزاسیون (حرارت): میتواند برخی از آنتیبیوتیکهای حساس به حرارت (مانند پنیسیلین) را تا حدی تجزیه کند، اما بر بسیاری دیگر (مانند تتراسایکلینها یا آمینوگلیکوزیدها) تأثیر چندانی ندارد.
تخمیر (اسیدی شدن): محیط اسیدی قوی (pH<4.5) میتواند برخی از آنتیبیوتیکها را هیدرولیز کند، اما این فرآیند کامل و قابل اطمینان نیست و به نوع آنتیبیوتیک، مدت زمان تخمیر و شرایط محیطی بستگی دارد.
نتیجه: هیچ یک از این فرآیندها تضمین ۱۰۰٪ برای حذف تمام باقیماندهها ارائه نمیدهند و نباید به عنوان بهانهای برای استفاده بیرویه از شیر آنتیبیوتیکی تلقی شوند. تنها شیر ایمن برای گوساله، شیری است که از گاوهای سالم و خارج از دوره پرهیز دارو (Withdrawal) دوشیده شده باشد.
این استراتژی شامل استفاده از شیر و آغوز گاو های سالم که عاری از هرگونه آنتی بیوتیک است. این کار نه تنها از خطرات مقاومت آنتیبیوتیکی جلوگیری میکند، بلکه نرخ رشد، سلامت و یکنواختی گله را بهبود میبخشد که در بلندمدت سود اقتصادی بسیار بیشتری دارد. سرمایهگذاری روی کیفیت در آغاز زندگی گوساله، بالاترین بازده را در کل چرخه تولید دارد.
پرمیکس تقویت سیستم ایمنی Immunomix
مکمل تخصصی گوسفند و بز
مکمل گوساله پرواری Beefomix
مکمل ضد استرس گرمایی
مکمل گاو شیری پرتولید SuperSunMix
مکمل گوساله Calfmix
مکمل عمومی Multimix
مکمل انتظار زایش مینوویت Aniomix
- مقدار مصرف و روش مصرف : روزانه ۵۰۰ گرم به ازای هر رأس( طبق نظر مشاور تغذیه)
- نکته مهم: در تامین احتیاجات این گروه به محتوای کاتیونی جیره پایه توجه شود. تعادل کاتیون _ آنیون -6400 میلی اکی والان در کیلوگرم
- شرایط نگهداری : نگهداری در جای خشک و خنک ، دور از تابش نور خورشید و بر روی پالت
- بسته بندی : پاکت های کامپوزیت سه لایه ۲۵ کیلوگرمی
12 دیدگاه در “استفاده از شیر آنتیبیوتیکی گله برای گوساله”
شیر آنتیبیوتیکی گله” دقیقاً چیست؟
به شیری اطلاق میشود که از گاوهای تحت درمان با آنتیبیوتیک (به دلیل بیماریهایی مانند ورم پستان، متریت و …) دوشیده میشود و حاوی باقیمانده آنتیبیوتیک است. این شیر طبق قانون نباید به بازار مصرف انسانی فروخته شود و در بسیاری از کشورها باید دور ریخته شود. برخی دامداران از این شیر برای تغذیه گوسالهها (به ویژه گوسالههای پرواری) استفاده میکنند.
استدلال اصلی طرفداران استفاده از این شیر برای گوسالهها چیست؟ (جنبههای به ظاهر “سودآور”)
استدلال آنها عمدتاً اقتصادی و شامل این موارد است:
کاهش هزینه خوراک: شیر دورریز به یک منبع غذایی رایگان یا بسیار ارزان برای گوساله تبدیل میشود.
کاهش هزینه دفع: دور ریختن حجم زیادی شیر، خود هزینهبر است (هزینه حمل، تصفیه یا دفع بهداشتی).
پیشگیری از بیماری؟ (یک باور غلط رایج): برخی معتقدند آنتیبیوتیک موجود در شیر میتواند از بروز بیماریها (مانند اسهال) در گوساله جلوگیری کند. (این یک باور خطرناک و نادرست است).
خطرات و معایب عمده تغذیه با شیر آنتیبیوتیکی برای گوسالهها چیست؟ (جنبه “ضرر”)
معایب آن بسیار جدی و فراتر از مسائل اقتصادی است:
ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی: مهمترین و خطرناکترین عارضه. قرار گرفتن مداوم گوساله در معرض دوزهای تحت درمانی (Sub-therapeutic) آنتیبیوتیک، باکتریهای روده را وادار به توسعه مکانیسمهای مقاومت میکند. این باکتریهای مقاوم میتوانند در محیط پخش شده یا حتی به انسان منتقل شوند و درمان عفونتها را در دام و انسان بسیار دشوار کنند.
تخلیه باکتریهای مفید روده: آنتیبیوتیکها نمیتوانند بین باکتریهای مضر و مفید تمایز قائل شوند. این امر میتواند تعادل میکروبیوم روده را به هم زده و گوساله را مستعد مشکلات گوارشی دیگر کند.
مسمویت دارویی: اگر غلظت آنتیبیوتیک در شیر بسیار بالا باشد، میتواند برای گوساله سمی باشد.
مشکلات ایمنی: میکروبیوم روده برای توسعه سیستم ایمنی گوساله حیاتی است. تخریب آن میتواند منجر به سیستم ایمنی ضعیفتر در بلندمدت شود.
تأثیر استفاده از شیر آنتیبیوتیکی گله برای گوساله بر “بازار شیر” و “صنعت دامپروری” چیست؟
این عمل به طور کلی برای صنعت مضر است:
تخلف از قوانین و مقررات: در بسیاری از نظامهای نظارتی پیشرفته، استفاده از شیر حاوی باقیمانده دارو برای تغذیه هر حیوانی ممنوع است.
تهدید سلامت عمومی: با تسریع روند مقاومت آنتیبیوتیکی، کل جامعه را در معرض خطر قرار میدهد.
خدشه دار کردن اعتبار صنعت: این گونه اقدامات غیرمسئولانه، اعتماد مصرفکننده به محصولات دامی را تضعیف میکند.
آیا روش ایمنتر و اقتصادیتری برای استفاده از این شیر دورریز وجود دارد؟
بله، بهترین راهکار، تبدیل شیر آنتیبیوتیکی به “شیر تخمیر شده (Fermented Waste Milk)” تحت یک پروتکل کنترلشده است. طی فرآیند تخمیر لاکتیکی توسط باکتریهای اسیدلاکتیک:
pH شیر به شدت کاهش مییابد (به زیر ۴.۵).
این محیط اسیدی قوی میتواند بسیاری از پاتوژنها را از بین ببرد.
همچنین، باقیمانده آنتیبیوتیک در این شرایط پایدار نمانده و تجزیه میشود (البته بسته به نوع آنتیبیوتیک).
با این حال، این فرآیند نیاز به مدیریت دقیق کنترل pH، استفاده از مایهstarter، جلوگیری از آلودگی ثانویه دارد و حتی پس از تخمیر، باید فقط برای گوسالههای پرواری (و نه گوسالههای شیری جایگزین) استفاده شود، زیرا خطر انتقال بیماریها مانند جونز (MAP) همچنان وجود دارد.
تحلیل نهایی سود در برابر ضرر اقتصادی چیست؟
اگرچه در کوتاهمدت، صرفهجویی جزئی در هزینه خوراک و دفع دیده میشود، اما این سود ظاهری به بهای مخاطرات بزرگ بلندمدت تمام میشود:
هزینههای درمانی آینده: افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی، درمان بیماریهای گوساله در همان گله را در آینده پرهزینهتر و بیاثرتر میکند.
هزینههای نظارتی و جریمه: در صورت کشف، جریمههای سنگین.
هزینه افت عملکرد: گوسالههای با میکروبیوم ضعیف ممکن است رشد و کارایی تبدیل غذایی کمتری داشته باشند.
هزینه اجتماعی: تهدید سلامت عمومی که غیرقابل قیمتگذاری است.
نتیجهگیری: استفاده مستقیم و مدیریتنشده از شیر آنتیبیوتیکی گله برای گوسالهها، یک استراتژی کوتاهبینانه، پرخطر و غیرمسئولانه است. ضررهای آن (به ویژه ایجاد مقاومت آنتیبیوتیکی) به مراتب از سود مالی محدود آن بیشتر است. راهحل اصولی، پیشگیری از بیماری برای کاهش نیاز به آنتیبیوتیک، دفع بهداشتی یا در صورت امکان، تخمیر کنترلشده تحت نظر دامپزشک و استفاده محدود از آن است. سرمایهگذاری بر روی تغذیه با شیر سالم، جایگزین شیر باکیفیت و آغوز مناسب، بازده اقتصادی و سلامتی بسیار بالاتری در طول عمر گوساله خواهد داشت.