ارتباط زمان دراز کشیدن و استراحت گاو با شاخص های سلامتی ، حوالی زمان زایش
ارتباط زمان دراز کشیدن و استراحت گاو با شاخص های سلامتی ، در دوره حوالی زایش (۳ هفته قبل تا ۳ هفته بعد از زایش) بیشترین ریسک را برای بروز بیماریها و تلفات در گاوهای شیری به وجود میآورد.
در روزهای اول بعد زایش تقریباً یک گاو از هر دو گاو، حداقل یکی از مشکلات سلامتی این بازه را تجربه میکند و تقریباً ۷۵% همه موارد بیماری در این دوره رخ میدهند.
بیماریهای متابولیک و عفونی منجر به هزینههای مستقیم و غیرمستقیمی برای یک گله میشود که سودآوری گله را متأثر میکنند.
همچنین، این بیماریها برای آسایش دام نیز مضر هستند و منجر به استفاده بیشازحد از مواد ضد میکروبی و حذف زودهنگام گاوها میشود.
ازاینرو، تلاشهای بسیاری برای پیشگیری بیماریها کنترل موارد خطرزای ایجاد بیماریها انجامشده است.
گاوها نیاز دارند حداقل نیمی از روز خود را درازکش بگذرانند. نشان دادهشده است که گاوهایی که از دراز کشیدن پرهیز میکنند تغییراتی در هورمونهای اندوکرینی خود ازجمله افزایش ACTH و کاهش غلظت پلاسمایی هورمون رشد دارند که به ترتیب با رخدادهای استرسزا و کاهش تولید شیر همراه هستند.
همچنین نشان دادهشده است که افزایش زمان ایستادن منجر به بروز زخمهای کف سم و لنگش در دامها میشود.
همچنین، محدود شدن زمان در اختیار دام برای دراز کشیدن، منجر به تغییر الگوی مصرف خوراک با کاهش زمان مصرف خوراک و افزایش مصرف خوراک در هر وعده که در عوض میتواند منجر به افزایش تولید اسید و اختلالات گوارشی شود.
در آزمایش انجامشده توسط محققان دانشگاه اوهایو ایالت متحده آمریکا که روی ۱۰۵۲ گاو هلشتاین آبستن انجام شد،
شاخصهای سلامتی، متابولیتهای خونی و ارتباط آنها با زمان دراز کشیدن گاوها ارزیابی شد. میانگین زمان دراز کشیدن در دوره این آزمایش در شکل زیر نشان دادهشده است.
خط آبی: گاوهای شکم اول
خط قرمز: گاوهای شکم دوم
خط سیاه: گاوهای شکم سوم و بالاتر
نتایج این تحقیق نشان میدهد که تلیسههای انتظار زایش از ۱۰ روز قبل زایش بهتدریج زمان استراحت خود را کاهش دادند .
درحالیکه گاوها در دورههای شیرواری بالاتر، تنها از دو روز قبل از زایش زمان استراحت کمتری داشتهاند.
مدتزمان دراز کشیدن گاو بهطور معنیداری با وضعیت سلامت دام همبسته است (شکل زیر: نمودار A مربوط به گاوهای شکم ۲ به بالا و نمودار B مربوط به گاوهای شکم اول ).
ND = گاوهای سالم
KET = گاوهای مبتلا به کتوز
SICK = گاوهای دچار عارضههای مختلف بهجز کتوز
KET+ =گاوهای دچار عارضههای مختلف به همراه کتوز در ۶ روز اول بعد زایمان، گاوهای شکم ۲ به بالا KET+ نسبت به گاوهای سالم زمان بیشتری به دراز کشیدن اختصاص دادند.
علاوه بر این، گاوهای شکم ۲ به بالای مبتلا به کتوز و نیز گروه مبتلا به سایر عارضهها، زمان بیشتری را نسبت به گاوهای سالم به استراحت پرداختهاند.
قابلتوجه آن است که، وضعیت سلامتی در گاوهای شکم اول با زمان دراز کشیدن همبستگی نشان نداد.
همبستگی زمان دراز کشیدن و استراحت گاو با غلظت NEFA و کلسیم در پلاسما و کتوز
در این مطالعه، زمان دراز کشیدن گاو قبل از زایمان رابطه مثبت و درجهدو با غلظت NEFA خون داشته است.
همچنین میانگین زمان دراز کشیدن در ۱۴ روز اول شیردهی همبستگی مثبت خطی با تشخیص کتوز در این دو هفته داشته است.
به ازای هر ۱ ساعت افزایش زمان دراز کشیدن در دو هفته اول، ریسک تشخیص کتوز ۳٫۷% افزایش یافته است.
یافتههای این مطالعه بهطور خلاصه ازاینقرار بودهاند:
- زمان دراز کشیدن قبل از زایش همبستگی مثبت درجهدو با غلظت NEFA در خون داشته و گاوهای شیرده KET یا KET+ در دوره زایش شدند، نسبت به گاوهایی که سالم بودند بدون توجه به شکم زایش، NEFA بیشتری داشته و افت BCS بیشتری هم داشتهاند.
- گاوهای شکم دو و بالاتری که KET، KET+ و SICK نسبت به گاوهای سالم در ۶ روز اول شیردهی زمان بیشتری را درازکش بودهاند.
- گاوهای دچار SICK یا KET+ که شکم زایش بالاتر از دو داشتند، پاسخهای التهابی بیشتری داشتند ولی شمار نوتروفیل های کمتر و هپتاگلوبین سرمی بیشتری در مقایسه با گاوهای سالم نشان دادند.
- گاوهای شکم اول دچار SICK و KET+، نسبت به گاوهای سالم هپتاگلوبین بیشتری داشتند ولی نوتروفیل، لیمفوسایتها و کل شمار سلولهای سفید خون تفاوتی نداشتند.
- نسبت بیشتری از گاوهای شکم دو و بالاتر گروه KET و KET+، تا دو روز بعد زایش به هایپوکلسیمی مبتلا شدند ولی این تفاوت در گاوهای شکم اول دیده نشد.
تایید و ویرایش : مهندس محمد حسین مقیمی – References :
Piñeiro, J. e. (2019). Associations of pre- and postpartum lying time with metabolic, inflammation, and health status of lactating dairy cows. Journal of Dairy Science.
در حالت ایستاده، فشار هیدرواستاتیک ناشی از ستون خون، جریان خون به بافتهای فوقانی مانند پستان را کاهش میدهد. هنگام دراز کشیدن، این فشار کاهش یافته و مقاومت عروقی در رگهای پستان کم میشود. این امر اجازه میدهد جریان خون به پستان تا ۳۰-۵۰٪ افزایش یابد. از آنجایی که تولید شیر به طور مستقیم با عرضه پیشسازها (آمینواسیدها، گلوکز، اسیدهای چرب) از طریق خون مرتبط است، افزایش جریان خون میزان برداشت این پیشسازها را توسط سلولهای پستانی افزایش میدهد. این امر به ویژه در دوره اوج شیردهی که پستان در بالاترین ظرفیت سنتزی خود قرار دارد، حیاتی است. کمبود استراحت، این فرآیند فیزیولوژیک را محدود کرده و تولید شیر را پایین میآورد.
کمبود استراحت زمانی رخ میدهد که گاو به طور مداوم کمتر از نیاز فیزیولوژیک خود (۱۲-۱۴ ساعت) استراحت کند. این امر منجر به یک چرخه معیوب فیزیولوژیک-رفتاری میشود:
استراحت ناکافی : افزایش استرس اکسیداتیو و التهاب سیستمیک.
التهاب سیستمیک : فعال شدن مسیرهای التهابی (مانند سایتوکاینها) که بر مرکز تنظیم اشتها در هیپوتالاموس تأثیر منفی میگذارند.
کاهش اشتها و مصرف ماده خشک (DMI) : تشدید تعادل منفی انرژی.
تعادل منفی انرژی شدید و التهاب : افزایش بیشتر کورتیزول و NEFA، و کاهش عملکرد سیستم ایمنی.
گاو احساس ناخوشی بیشتری کرده و حتی زمان بیشتری را صرف ایستادن (اغلب به صورت بیحال) میکند و بدهی استراحت را تشدید مینماید. شکستن این چرخه نیازمند مداخله در مدیریت محیط استراحت است.
فقط کل ساعات کافی نیست؛ توزیع و کیفیت دورههای استراحت نیز حیاتی است. یک الگوی طبیعی شامل دورههای متعدد (حدود ۹-۱۴ دوره استراحت در روز) با میانگین مدت ۶۰ تا ۹۰ دقیقه برای هر دوره استراحت است.
دوره استراحت کوتاه و مکرر (مثلاً کمتر از ۳۰ دقیقه): نشاندهنده ناراحتی (بستر نامناسب، جایگاه تنگ) یا اختلال (درد، مثلاً ناشی از لنگش یا ورم پستان) است. گاو نمیتواند وارد خواب عمیق شود که برای ترمیم فیزیولوژیک ضروری است.
دوره های استراحت بسیار طولانی (چندین ساعت): ممکن است نشانه بیحالی و بیماری (مانند تب شیر یا متریت) باشد.
پایش الگوی استراحت (با استفاده از مانیتورهای فعالیت) میتواند حتی قبل از بروز علائم بالینی آشکار، هشدار اولیه برای مشکلات سلامتی یا ناراحتی محیطی باشد.
فرآیند برخاستن گاو یک توالی حرکتی پیچیده است که نیاز به فضای کافی برای پرش قدامی (Forward Lunge) دارد. اگر جایگاه کوتاه باشد یا میله نک ریل به درستی تنظیم نشده باشد، گاو در حین بلند شدن به آن برخورد میکند. این محدودیت:
تلاش و مصرف انرژی عضلانی را افزایش میدهد.
خطر آسیب به مفاصل و رباطها را بالا میبرد.
به عنوان یک بازدارنده رفتاری عمل میکند و گاو را از دراز کشیدن مکرر منصرف میکند.
یک جایگاه ایدهآل باید فضای کافی برای پرش قدامی (حداقل ۱.۸ متر طول کلی) و ارتفاع مناسب نک ریل (حدود ۱.۲ تا ۱.۳ متر از سطح بستر) را فراهم کند تا گاو بتواند به راحتی و بدون ترس از آسیب، حرکات طبیعی خود را انجام دهد.
: این ارتباط دوگانه است:
افزایش مواجهه با پاتوژن: گاوهایی که بیشتر میایستند، زمان بیشتری را در راهرو که معمولاً آلوده به مدفوع و باکتری هستند، سپری میکنند. این امر احتمال تماس سر پستانک با عوامل بیماریزا را افزایش میدهد.
تضعیف سد دفاعی موضعی: استراحت ناکافی با افزایش سطح کورتیزول مرتبط است. کورتیزول میتواند عملکرد سلولهای سفید خون (لوکوسیتها) را در پستان سرکوب کند و همچنین بر یکپارچگی کانال سرپستانک تأثیر بگذارد. بنابراین، نه تنها مواجهه با باکتری بیشتر میشود، بلکه دفاع بدن در محل ورود نیز تضعیف میگردد.
گاوها نیز برای خواب عمیق (SWS) نیاز به دراز کشیدن دارند. در این مرحله است که:
ترشح هورمون رشد (GH) به اوج میرسد GH .یک هورمون آنابولیک قوی است که برای ترمیم بافتها و مقابله با کاتابولیسم دوره انتقال حیاتی است.
سنتز پروتئین افزایش مییابد.
سیستم لنفاوی فعالیت خود را برای دفع مواد زائد متابولیک و تقویت پاسخ ایمنی افزایش میدهد.
محرومیت از خواب عمیق (به دلیل ناراحتی یا دوره استراحت کوتاه) این فرآیندهای ترمیمی و ایمنی را مختل کرده و گاو را در برابر بیماریها آسیبپذیرتر و ریکاوری آن را کندتر میکند.
این یک مداخله مدیریتی پیشرفته است که در آن، گاوهای تازهزا برای یک بازه زمانی مشخص (مثلاً ۲ ساعت بلافاصله پس از زایش یا در ساعات خاصی از روز) به یک بخش مجهز به بستر بسیار نرم و راحت هدایت میشوند. در این بخش، دسترسی به خوراک و آب فراهم است اما عوامل مزاحم (مانند رفتوآمد یا رقابت با گاوهای غالب) حذف میشوند. هدف این است که:
به گاو فرصت داده شود تا کمبود استراحت انباشته شده در دوره قبل از زایش را جبران کند.
سیستم ایمنی و فرآیندهای ترمیمی با حداکثر کارایی فعال شوند.
از برهم خوردن اولویتهای رفتاری (تغذیه در مقابل استراحت) در روزهای اول پس از زایش جلوگیری شود.
این استراتژی میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش بیماریهای متابولیک و عفونی در هفتههای اول شیردهی داشته باشد.
پرمیکس تقویت سیستم ایمنی Immunomix
مکمل تخصصی گوسفند و بز
مکمل گوساله پرواری Beefomix
مکمل ضد استرس گرمایی
مکمل گاو شیری پرتولید SuperSunMix
مکمل گوساله Calfmix
مکمل عمومی Multimix
مکمل انتظار زایش مینوویت Aniomix
- مقدار مصرف و روش مصرف : روزانه ۵۰۰ گرم به ازای هر رأس( طبق نظر مشاور تغذیه)
- نکته مهم: در تامین احتیاجات این گروه به محتوای کاتیونی جیره پایه توجه شود. تعادل کاتیون _ آنیون -6400 میلی اکی والان در کیلوگرم
- شرایط نگهداری : نگهداری در جای خشک و خنک ، دور از تابش نور خورشید و بر روی پالت
- بسته بندی : پاکت های کامپوزیت سه لایه ۲۵ کیلوگرمی
16 دیدگاه در “ارتباط زمان دراز کشیدن و استراحت گاو با شاخص های سلامتی”
چرا زمان استراحت (دراز کشیدن) برای گاو شیری، به ویژه در دوره انتقال، اینقدر مهم است؟
استراحت (دراز کشیدن) یک نیاز اساسی فیزیولوژیک و رفتاری برای گاو است. در این زمان، جریان خون به پستان تا ۳۰٪ افزایش مییابد که برای سنتز اجزای شیر حیاتی است. همچنین، فشار از روی مفاصل و سمها برداشته میشود، فرآیند نشخوار و هضم تقویت میگردد، و گاو فرصت بازیابی انرژی را پیدا میکند. در دوره انتقال، که گاو تحت استرس شدید متابولیک و فیزیکی است، تامین این نیاز برای حفظ سلامت و تولید، بحرانیتر میشود.
یک گاو شیری در دوره شیردهی به چند ساعت استراحت (دراز کشیدن) در روز نیاز دارد؟
تحقیقات نشان میدهد یک گاو شیری بالغ برای بهینهسازی سلامت و تولید، نیاز به حداقل ۱۲ تا ۱۴ ساعت استراحت در طول ۲۴ ساعت دارد. در دوره انتقال، این نیاز ممکن است حتی بیشتر باشد. گاوهایی که کمتر از ۱۰-۱۲ ساعت در روز دراز میکشند، در معرض خطر افزایش مشکلات سلامتی و کاهش تولید قرار میگیرند.
کمبود استراحت چگونه مستقیماً با افزایش خطر “لنگش” ارتباط دارد؟
دراز کشیدن، فشار مداوم و سنگین از روی سمها را برمیدارد و اجازه میدهد جریان خون به بافتهای سم بازگردد و مواد مغذی و اکسیژن به آنها برسد. کمبود استراحت:
جریان خون به سم را کاهش میدهد.
باعث تجمع مواد زائد متابولیک و التهاب در بافت سم میشود.
زمان بازیابی و ترمیم بافتهای سم را از بین میبرد.
این عوامل، سم را مستعد زخم، عفونت و ایجاد لنگش میکنند. مطالعات نشان داده کاهش زمان استراحت، همبستگی مستقیمی با افزایش نرخ لنگش دارد.
ارتباط بین زمان استراحت و بروز “کتوز” در دوره پس از زایش چیست؟
این ارتباط از طریق دو مسیر برقرار است:
کاهش نشخوار: استراحت ناکافی، زمان و کیفیت نشخوار را کاهش میدهد. نشخوار کمتر به معنای کاهش تولید بزاق (بافر طبیعی شکمبه) و افزایش خطر اسیدوز شکمبهای است. اسیدوز، جمعیت میکروبی تولیدکننده پروپیونات (پیشساز اصلی گلوکز در کبد) را مختل میکند.
افزایش استرس: کمبود استراحت یک عامل استرس زای مزمن است که سطح هورمون کورتیزول را افزایش میدهد. کورتیزول، تجزیه بافت چربی و آزادسازی اسیدهای چرب غیراستریفیه (NEFA) را تشدید میکند.
ترکیب کاهش تولید گلوکز (از پروپیونات) و افزایش NEFA ، شانس ابتلا به کتوز را به شدت افزایش میدهد.
زمان استراحت چگونه بر سلامت دستگاه گوارش و پیشگیری از “جابجایی شیردان” تاثیر میگذارد؟
دراز کشیدن مناسب و راحت، به گاو اجازه میدهد تا به طور مکرر و آرام بخوابد و بلند شود. این حرکت طبیعی به حفظ توان عضلانی شکم و موقعیت طبیعی شیردان کمک میکند. اگر گاو به دلیل بستر نامناسب، تراکم یا طراحی نامناسب جایگاه، به ندرت دراز بکشد یا به سختی بلند شود، احتمال دراز کشیدن دام دچار مشکل می شود. در این حالت، ممکن است شیردان در حفره شکمی شل شده و در نهایت جابجا شود (عمدتاً به سمت چپ). استراحت کافی و راحت، یک عامل پیشگیرانه کلیدی است.
عوامل مدیریتی کلیدی که بر زمان استراحت گاوها تاثیر میگذارند، کدامند؟
چهار عامل اصلی عبارتند از:
کیفیت و راحتی بستر: بستر باید نرم، عمیق، خشک و جاذب باشد (مانند ماسه نرم، تشکهای لاستیکی با پوشش مناسب).
طراحی جایگاه: ابعاد جایگاه (طول و عرض) باید متناسب با اندازه گاو باشد. میلههای مهارکننده در سالن های فری استال باید به درستی تنظیم شوند تا گاو به راحتی بلند و بخوابد.
تراکم جمعیت (Overcrowding): افزایش تراکم بیش از ۱۰۰٪، رقابت برای جایگاه استراحت را افزایش داده و زمان دراز کشیدن هر گاو را به شدت کاهش میدهد. در دوره انتقال، تراکم باید حداکثر ۸۰٪ باشد.
مدت زمان انتظار در سالن شیردوشی: زمانهای طولانی انتظار در جایگاههای جمعآوری، مستقیماً از ساعات استراحت گاو میکاهد.
چگونه میتوان زمان استراحت گاوها را پایش و اندازهگیری کرد؟
روشهای متداول عبارتند از:
مشاهده مستقیم: ثبت زمانها در بازههای مشخص.
دادههای فعالیت (Activity Monitors): بسیاری از سیستمهای مدیریت گله امروزی، شتابسنجهایی دارند که زمان دراز کشیدن و ایستادن را ثبت میکنند.
اندازهگیری “شاخص وضعیت استراحت (Lying Status)”: محاسبه درصد گاوهایی که در یک زمان مشخص (مثلاً پس از تغذیه) در حال استراحت هستند. اگر کمتر از ۵۰٪ گاوها دراز کشیده باشند، ممکن است مشکلی در محیط استراحت وجود داشته باشد.
آیا بین زمان استراحت و “عملکرد تولیدمثلی” پس از زایش ارتباطی وجود دارد؟
بله، این ارتباط به طور غیرمستقیم است. استراحت ناکافی منجر به افزایش استرس مزمن (کورتیزول بالا)، افزایش التهاب سیستمیک و اختلال در تعادل انرژی (کتوز) می شود.
همه این عوامل، برگرداندن چرخه فحلی طبیعی، کیفیت اووسیت و زمان اولین تخمکگذاری پس از زایش را به تاخیر میاندازند. گاوهایی که استراحت کافی دارند، سالمتر هستند، زودتر به تعادل انرژی مثبت بازمیگردند و در نتیجه نرخ باروری بالاتری خواهند داشت.
زمان دراز کشیدن شاخصی کلیدی از رفاه و سلامت گاو است. در دوره انتقال، که گاو بیشترین آسیبپذیری را دارد، تضمین حداقل ۱۲-۱۴ ساعت استراحت با کیفیت، یک سرمایهگذاری حیاتی برای پیشگیری از لنگش، کتوز، جابجایی شیردان و مشکلات تولیدمثلی، و در نهایت دستیابی به حداکثر پتانسیل تولیدی است.